Badania profilaktyczne w Wielkopolsce

Program badań prenatalnych
Adresowany jest do kobiet w ciąży, u których lekarz prowadzący podejrzewa ryzyko urodzenia dziecka z wadą wrodzoną. Udział w programie wymaga skierowania od lekarza prowadzącego ciążę, ze wskazaniami do objęcia programem.

W ramach programu wykonuje się - zależnie od wskazań medycznych - różne rodzaje badań, w tym: USG płodu, badania biochemiczne krwi, testy przesiewowe (przed zakwalifikowaniem do programu), badania cytogenetyczne, badania inwazyjne (biopsję, amniopunkcję, kordocentezę), a w razie konieczności kieruje się pacjentkę do wyspecjalizowanego ośrodka celem dalszej diagnostyki.

Program wczesnej, wielospecjalistycznej, kompleksowej, skoordynowanej i ciągłej pomocy dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie
Program przewiduje wielokierunkowe działania, mające na celu udzielenie kompleksowej pomocy dziecku zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego rodzinie. Działania te to:

- wielospecjalistyczna diagnoza (lekarska, psychologiczna, logopedyczna oraz dotycząca oceny sfery ruchowej dziecka);
- przygotowanie i wdrożenie programu postępowania w sferze psychicznej, ruchowej, społecznej i emocjonalnej dziecka, zależnie od jego stanu i potrzeb, poprzez m.in. terapię indywidualną i grupową, socjoterapię, rehabilitację;
- śledzenie rozwoju dziecka m.in. poprzez ponawianie diagnozy i dostosowywanie do niej programu postępowania;
- opracowanie i realizację programu wsparcia psychologicznego dla rodzin;
- opracowanie i realizowanie programów terapeutyczno-edykacyjno-profilaktycznych dla rodzin.

Program realizują placówki, posiadające wysoko wykwalifikowany personel (m.in. psychiatra dziecięcy, neurolog dziecięcy, lekarz rehabilitacji medycznej, ew. audiolog i okulista, psycholog, logopeda itd.) oraz specjalistyczne wyposażenie.

Adresatami programu są dzieci w wieku 0-7 lat, u których stwierdzono opóźnienie w rozwoju psychoruchowym lub upośledzenie umysłowe ew. z niepełnosprawnością sprzężoną w przebiegu innych chorób, a także dzieci zagrożone nieprawidłowym rozwojem z grupy wysokiego ryzyka ciążowo-porodowego, niewidome lub słabo widzące, głuche lub słabo słyszące, autystyczne itp.

Program profilaktyki przewlekłej obturacyjnej choroby płuc
POChP to nazwa łącząca dwie choroby: przewlekłe zapalenie oskrzeli i rozedmę płuc. Występują one często razem, prowadząc do przewlekłego niedotlenienia organizmu i powstania zespołu serca płucnego. Początkowo nie dają niemal żadnych objawów, a pierwsze uchwytne symptomy - poranny kaszel i skąpe odkrztuszanie plwociny - zazwyczaj lekceważymy. Gdy pojawia się pierwszy dokuczliwy objaw - duszność - mniej więcej połowa powierzchni wentylacyjnej płuc jest już nieodwracalnie zniszczona. Podejmowane wówczas leczenie farmakologiczne, rehabilitacja i tlenoterapia w wielu przypadkach mogą jedynie poprawić komfort życia, ale nie są w stanie zahamować rozwoju choroby.

Głównym założeniem finansowanego przez WOW NFZ programu profilaktycznego jest zapobieganie POChP i jej wczesne wykrywanie (chorobę można wykryć w każdym jej stadium, także początkowym). Jest on adresowany do osób w wieku 40 - 65 lat, które palą bądź w przeszłości paliły papierosy, a które nie korzystały z badań przesiewowych w ramach programu w ciągu minionych 36 miesięcy, jak również do osób w wieku 40-65 lat, które nigdy nie paliły, ale mają objawy typowe dla POChP - kaszel i duszność podczas wysiłku.

W ramach programu, który realizują wybrane w konkursie ofert placówki, wykonuje się badanie spirometryczne (badanie polega na pomiarze objętości powietrza przesuwającego się z lub do układu oddechowego podczas oddychania) i fizykalne. Na ich podstawie oraz na podstawie ankiety lekarz zakwalifikuje pacjenta do jednej z grup ryzyka zachorowania na POChP. Jeśli będzie ono wysokie, zostanie on skierowany na dalsze badania (powtórna spirometria, ewentualnie spirometryczna próba rozkurczowa) i ewentualne badania. Lekarz udzieli także pomocy w rzuceniu nałogu palenia papierosów. Udział w programie nie wymaga skierowania.

Program profilaktyki chorób krążenia
Jedną z najważniejszych chorób układu krążenia jest nadciśnienie tętnicze. Taką diagnozę stawia się, gdy wartości w pomiarze ciśnienia osiągają 140/90 mm Hg albo więcej. Choroba ta dotyka ludzi w różnym wieku, w tym co drugą powyżej 65. roku życia. Jest podstępna, bo często nie daje żadnych objawów, za to jej powikłania mogą prowadzić do zawału serca mięśniowego, udaru mózgu czy niewydolności serca i, nierzadko, do śmierci. Inną z chorób układu krążenia jest choroba wieńcowa (choroba niedokrwienna serca), której przyczyną jest zatykanie tętnic wieńcowych przez blaszki miażdżycowe. Jej najbardziej zaawansowaną postacią jest zawał mięśnia sercowego. Na zawał i chorobę wieńcową zapada co roku ok. 100 tys. osób, głównie mężczyzn; 40 proc. z nich umiera w ciągu roku. Wśród chorób układu krążenia wymienić też trzeba często spotykaną miażdżycę naczyń obwodowych oraz wady serca - zarówno wrodzone, jak i, częściej występujące, nabyte.

Badania epidemiologiczne wykazują, że w rozwoju chorób układu krążenia istotną rolę odgrywa styl życia: * niewłaściwe odżywanie się * mała aktywność ruchowa * palenie papierosów * picie alkoholu * stres. Prócz nich czynnikami, zwiększającymi ryzyko zachorowania, są między innymi: nadwaga i otyłość, zaburzenie gospodarki lipidowej (podwyższenie stężenia cholesterolu we krwi), upośledzona tolerancja glukozy, obciążenia genetyczne (choroby układu krążenia w rodzinie).

Jeśli tryb życia wskazuje na zagrożenie tymi chorobami bądź z innych przyczyn podejrzewać można ryzyko zachorowania, a wiek mieści się w granicach 35-55 lat, skorzystać należy z możliwości, jakie daje program profilaktyczny. Przewiduje on wykonanie badań biochemicznych krwi (stężenie cholesterolu i trójglicerydów, poziom cukru na czczo), mierzenie ciśnienia, wykonanie EKG. Na podstawie wyników tych badań oraz wywiadu lekarz określi, czy i w jakim stopniu pacjent jest zagrożony chorobami układu krążenia, a w razie potrzeby podejmie stosowne leczenie lub skieruje go do specjalisty.

Program profilaktyki raka szyjki macicy
Rozwój raka poprzedza stosunkowo długi, bo kilkuletni okres zmian przedrakowych. Są one możliwe do wykrycia poprzez stwierdzenie nieprawidłowości w komórkach nabłonka szyjki macicy; można je wyleczyć. Jednak zmiany nieleczone przekształcają się w komórki rakowe, które z czasem zaczynają atakować także narządy sąsiadujące z macicą i dawać przerzuty m.in. do wątroby czy płuc. Na tym etapie szanse wyleczenia są o wiele mniejsze. Szacuje się, że co roku w Polsce na raka szyjki macicy umiera ok. 2 tys. kobiet. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie zmian przedrakowych i ich wyleczenie.

Choroba może dotknąć każdą z kobiet, choć wyróżnić można kilka czynników ryzyka: * infekcje wirusem brodawczaka ludzkiego HPV * wczesne rozpoczęcie współżycia *duża liczba partnerów seksualnych * duża liczba porodów * palenie papierosów. Najczęściej nowotwór stwierdza się u kobiet w wieku 45-55 lat.

Główną metodą wykrywania wczesnych zmian w nabłonku macicy jest badanie cytologiczne. Jest ono nieinwazyjne i bezbolesne, wynik znany jest po kilku - kilkunastu dniach. Badanie należy powtarzać przynajmniej co 3 lata.

Badanie takie można wykonać w ramach finansowanego przez NFZ programu profilaktycznego, zgłaszając się do jednej z placówek realizujących ten program. Jest on adresowany do kobiet w wieku 25-59 lat, które nie uczestniczyły w programie profilaktyki raka szyjki macicy w roku 2004 lub 2005 (chyba, że lekarz zaleci częstsze badanie). Jeżeli wynik cytologii wzbudzi jakiekolwiek wątpliwości lekarza, pacjentka zostanie skierowana na badanie kolposkopowe i ewentualne badanie histopatologiczne wycinków, a w przypadku stwierdzenia choroby - na leczenie.

Program profilaktyki raka piersi
NFZ zachęca kobiety w wieku od 50 do 69 lat do skorzystania z możliwości wykonania i oceny mammografii.

Przyczyny rozwoju nowotworu złośliwego raka sutka nie są do końca znane. Wśród czynników ryzyka wymienia się m.in. * wiek pomiędzy 50 a 69 lat * wystąpienie raka piersi wśród członków rodziny * mutacje stwierdzone w genach BRCA 1 i/lub BRCA 2 * pierwszą miesiączkę przed 14. rokiem życia * menopauzę po 55. roku życia * urodzenie dziecka po 35. roku życia * bezdzietność * inne niż nowotwór choroby piersi.

Mammografia jest najskuteczniejszą metodą wykrywania zmian w tkance piersi - wykrywa je w 90-95 proc. przypadków. Powinno się ją wykonywać co dwa lata (chyba, że lekarz zaleci częstsze badanie). Jest badaniem nieinwazyjnym i bezbolesnym.

Jeśli wynik badania mammograficznego, wykonanego w ramach programu, wzbudzi wątpliwości lekarza, skieruje on pacjentkę na dalszą diagnostykę (badanie fizykalne i ewentualnie USG piersi, w razie potrzeby biopsję), a jeśli okaże się to konieczne - także na leczenie.

Bernadeta Ignasiak
Rzecznik prasowy Wielkopolskiego OW NFZ

Aby dodać komentarz zaloguj się. Jeśli nie masz konta, załóż je sobie.
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą pisać komentarze.

Powered by AkoComment 2.0!