Rak piersi - interaktywny słownik onkologiczny

EPIDEMIOLOGIA I PROFILAKTYKA
Czy jestem zagrożona rakiem piersi?
Mam 21 lat. Moja mama umarła na raka piersi. Czy ja też mogę zachorować? Co może przyczynić się do rozwoju choroby? Nic się ze mną nie działo specjalnego oprócz operacji wyrostka robaczkowego kilka lat temu.

Odpowiedź: Pyta Pani o ryzyko raka piersi! W tym wieku oczywiście nie jest Pani specjalnie zagrożona wystąpieniem nowotworu sutka, ale ze względu na wywiad i obciążenie rodzinne powinna Pani obserwować się ze zdwojoną uwagą. Obecne mogę zalecić samokontrolę co miesiąc. Można wykonać USG piersi i powtarzać co 2 lata. Od wieku około 35 lat wskazane będzie wykonywanie kontrolnych mammografii. Przytoczę również inne czynniki ryzyka wystąpienia raka tego narządu:
- płeć – kobiety chorują 100x częściej niż mężczyźni (!)
- wiek – najczęściej chorują kobiety w wieku powyżej 35 lat (50 –70)
- obciążenie rodzinne – w Pani wypadku wskazane jest poddawanie się regularnemu badaniu ginekologicznemu
- wczesna miesiączka i późne klimakterium
- późna pierwsza ciąża
- stosowanie środków antykoncepcyjnych oraz hormonalnej terapii zastępczej.

Jakie są objawy raka piersi?
Ostatnio przeczytałam na billbordzie, że całe miasto kobiet umiera, co roku na raka piersi. Trochę się tego boję, mam 29 lat. Jakie są objawy tej strasznej choroby?

Odpowiedź: W Pani wieku nie trzeba się specjalnie obawiać zachorowania, ale podkreślam, że trzeba się systematycznie badać samemu. Można się, co 1-2 lata kontrolować za pomocą USG. Oczywiście podstawowym objawem jest wyczucie guzka w trakcie badania palpacyjnego, ale oprócz tego występuj szereg innych bardziej lub mniej charakterystycznych objawów:
- guz w obrębie gruczołu piersiowego badany przez chorą lub lekarza
- wciągnięcie skóry lub brodawki – wydaje się, że sutek jest zaciągnięty do środka lub przesunięty
- zmiana wielkości lub kształtu piersi
- zmiany skórne wokół brodawki
- wyciek z brodawki (zwłaszcza krwisty) zwłaszcza z towarzyszącym świądem
- zaczerwienienie i zgrubienie skóry ("skórka pomarańczowa")
- powiększenie węzłów chłonnych w dole pachowym – wyczuwalne „guzy”
- poszerzenie żył skóry piersi
- owrzodzenie skóry piersi

OBJAWY CHOROBY I ROZPOZNANIE, METODY DIAGNOZY
Co to jest mammografia?
Odpowiedź: Mammografia to badanie struktury piersi z zastosowaniem promieni rentgenowskich. Za pomocą mammografii można wykryć na zdjęciu zmiany odpowiadające zwapnieniu w tkance gruczołowej piersi lub w naczyniach krwionośnych mogących być miejscem powstania nowotworu złośliwego. Badania mammograficznego są wykonywane na zlecenie lekarza. U niektórych kobiet tkanka gruczołowa sutka może być tak zwłókniała, że trudno ją ocenić za pomocą mammografii. Wtedy zalecana jest ultrasonografia piersi. Badanie jest bardzo trudne i musi być wykonywane przez doświadczonego lekarza.

Co czeka kobietę, jeżeli badania diagnostyczne wykażą podejrzane zmiany w piersi?
Odpowiedź: Gdy badanie mammograficzne lub USG (w przypadku młodszych kobiet) wykazuje podejrzane zmiany, lekarz zaleca dokonanie biopsji oraz badanie histopatologiczne pobranej tkanki w celu rozpoznania lub wykluczenia nowotworu. Jeżeli badania potwierdzą podejrzenie raka piersi, następuje decyzja o rodzaju zabiegu chirurgicznego: usunięciu fragmentu sutka z guzem albo też mastektomii, czyli amputacji całego gruczołu. Rodzaj leczenia zależy od wielkości nowotworu, jego zaawansowania oraz typu histopatologicznego. Bardzo ważne jest również określenie, czy zostały zajęte węzły chłonne, które stwarzają niebezpieczeństwo powstania przerzutów odległych. Należy je usunąć w takcie zabiegu podstawowego. Czasami z powodu ich usunięcia powstaje powikłanie w postaci obrzęku kończyny górnej.

Jak często trzeba robić mammografię?
Odpowiedź: W Polsce zaleca się profilaktyczne badania mammograficzne u kobiet po 45 roku życia - raz na dwa lata, a u kobiet po 50 roku życia - raz w roku. Robienie mammografii u młodych kobiet raczej nie jest wskazane. Piersi młodej kobiety mają taką strukturę, że za pomocą mammografii trudno w nich wykryć zmiany. Zalecana jest w tym wypadku ultrasonografia. Młode osoby są również bardziej wrażliwe na promieniowanie rentgenowskie.

ROZPOZNANIE - CHOROBY TOWARZYSZĄCE
Przesunięta brodawka piersi
Moja mama ma 71 lat. Była ostatnio u lekarza rodzinnego z powodu kolejnej wizyty związanej z leczeniem nadciśnienia. Lekarka podczas osłuchiwania serca i płuc stwierdziła, że mama ma przesuniętą brodawkę piersi, a także lekko wciągniętą. Badając dalej wyczuła pod pachą jakieś powiększone guzy pod pachą? Powiedziała, że mama musi bardzo pilnie iść do chirurga. Co to może być za choroba i jak można ją leczyć? Na podstawie wywiadu można oczywiście podejrzewać, ale nigdy rozpoznać z całą pewnością proces chorobowy. W danym przypadku wydaje mi się, że mamy tutaj do czynienia z guzem sutka. Pani Mama prezentuje klasyczne objawy w postaci wciągnięcia oraz przesunięcia brodawki. Guzy (o ile są po tej samej stronie) mogą być powiększonymi węzłami chłonnymi. Podkreślam jeszcze raz, są to tylko podejrzenia i dopiero dalsze badania, a zwłaszcza histopatologiczne (mikroskopowe) postawi ostateczną diagnozę. Z pewnością dalszym etapem będzie mammografia. W trakcie hospitalizacji zostaną wykonane dalsze badania określające ewentualny zakres rozprzestrzenienia się choroby (m.in. rtg klatki piersiowej, usg, morfologia). Leczenie obejmuje mastektomię (odjęcie sutka wraz z węzłami chłonnymi). Dalsze postępowanie zależy od określenia typu zmiany oraz stopnia zaawansowania.

Zwyrodnienie włóknisto-torbielowate sutka - mastopatia
Mam 42 lata, nadciśnienie oraz nadczynność tarczycy. Byłam na badaniu kontrolnym u ginekologa i wykrył on jakąś zmianę w piersi. Zauważyłam ją już wcześniej, powiększała mi się i stawała się bolesna w czasie miesiączki. Lekarz raczej uważa, że to nie rak, ale i tak się boję. Co będzie ze mną dalej?
Odpowiedź: Zgadzam się całkowicie z lekarzem. Podejrzewa on zapewne mastopatię (w polskim mianownictwie nazywa się to oficjalnie zwyrodnieniem włóknisto-torbielowatym sutka co brzmi może nieco strasznie, ale jest zmianą łagodną).Związane jest to z rozrostem tkanki łącznej i nadmiernym rozmnażaniu się nabłonka pęcherzyków. Bardzo ważną rolę odgrywają hormony płciowe działające na gruczoł (stąd opisywane przez Panią cykliczne zmiany). Objawy wskazują na tą zmianę, ale naturalnie trzeba przeprowadzić dalszą diagnostykę. Przeprowadzono już wpierw badanie palpacyjne, następnie oceni się zmianę za pomocą badania ultrasonograficznego oraz mammografii. Ostateczne rozpoznanie stawia się wykonując biopsję i oceniając materiał pod mikroskopem.

ROZPOZNANIE NOWOTWORU ZŁOŚLIWEGO
Carcinoma intraductale in situ
W takcie badania igłą stwierdzono u mnie carcinoma intraductale in situ. Co to jest? Lekarz mówił, że to rak! Istnieją jakieś inne typy nowotworów?
Odpowiedź: Obawiam się, że rozpoznano u Pani niestety raka wewnątrzprzewodowego, jednak bardzo mało zaawansowanego. Niestety nie umiem powiedzieć, jaki jest stopień zaawansowania miejscowego, ale istnieje szansa, że będzie usunięta tylko niewielka część sutka ( 1 - tzw. kwadrant). Rokowanie w takim przypadku jest bardzo dobre, a szanse na całkowite wyleczenie i długoletnie przeżycie bardzo duże. Prosiła mnie Pani o inne typy nowotworów. Może komuś się przydadzą – podam również nazwy łacińskie. Ograniczam się jednak tylko do zmian złośliwych:
I Raki nienaciekające: (stanowią około 15% wszystkich raków piersi)
- rak wewnątrzprzewodowy (carcinoma intraductale)
- rak wewnątrzzrazikowy (carcinoma lobulare)
II. Raki naciekające
- rak przewodowy naciekający (carcinoma ductale infiltrans)
- rak zrazikowy naciekający (carcinoma lobulare infiltrans)
- rak galaretowaty (carcinoma gelatinosum)
- rak rdzeniasty (carcinoma medullare)
- rak brodawkowaty (carcinoma papillare)
- rak cewkowaty (carcinoma tubulare)
- rak gruczołowo-torbielowaty (carcinoma adenoides cysticum)
- rak apokrynalny (carcinoma apocrinale)
- rak z metaplazją (carcinoma c. metaplasia)

Rak wewnątrzzrazikowy - carcinoma lobulare – podstawowe terminy onkologiczne
Mam 42 lata. Rozpoznano u mnie raka piersi. Wycięto mi tą chorą pierś. Na wyniku jest napisane ca. lobulare. Podano jakieś literki TNM i cyferki. Co one oznaczają?
Odpowiedź: Rozpoznanie Pani zapewne zna, więc nie będę się raczej na tym specjalnie skupiał. Oznacza ono dosłownie „raka wewnątrzzrazikowego”, jednej z częstszych postaci. Brak bliższych danych uniemożliwia mi dokładne ustosunkowanie się do zmiany. TNM jest międzynarodową klasyfikacją określającą zaawansowanie choroby nowotworowe.

Co oznacza skórt TNM?
Odpowiedź: Skrót TNM pochodzi od:
- T (tumor – guz)
- N (noduli – węzły) oraz
- M (metastases – przerzuty).
Dzięki TNM lekarze na całym świecie mogą się porozumieć i określić stopień zaawansowania choroby w danym przypadku. Proszę zapoznać się z przedstawioną przeze mnie klasyfikacją w raku sutka. Podkreślam, że jest ona znacznie uproszczona. Najważniejszym jest jednak ścisły kontakt z Pani lekarzem prowadzącym i stosowanie się do jego zaleceń.
- Cecha T Tx - nie można ocenić guza pierwotnego
Jak określa się wielkość guza?
- T0 - nie stwierdza się obecności guza pierwotnego
- Tis - rak przedinwazyjny (in situ)
- T1 - guz wielkości do 2 cm
- T2 - guz wielkości 2,0 - 5,0 cm
- T3 - guz wielkości powyżej 5 cm
- T4 - guz każdej wielkości naciekający ścianę klatki piersiowej lub skórę
Cecha N - określa zaawansowanie raka wg. stopnia zajęcia węzłów chłonnych
- Nx - nie można ocenić okolicznych węzłów chłonnych
- N0 - nie stwierdza się przerzutów nowotworowych do węzłów chłonnych
- N1 - obecne przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych po stronie guza
- N2 - obecne przerzuty nowotworowe do węzłów chłonnych po stronie guza; węzły nieruchome w stosunku do siebie lub/i otoczenia
- N3 - obecne przerzuty do węzłów piersiowych wewnętrznych po stronie guza
Cecha M - ocena obecności odległych przerzutów
- Mx - nie można ocenić przerzutów odległych
- M0 - nie stwierdza się obecności przerzutów odległych
- M1 - stwierdza się przerzuty odległe

METODY LECZENIA RAKA PIERSI
- OPERACJA CHIRURGICZNA. CHEMIOTRAPIA, RADIOTERAPIA
Operacja Peteya
Wiem, że z powodu rozpoznanego u mnie raka piersi czeka mnie tzw. operacja Peteya. Co to jest i na czym ona polega?
Odpowiedź: Muszę Panią pocieszyć, że w danym przypadku wszystko wskazuje na to, że istnieje duża szansa na całkowite wyleczenie. Operacja Peteya jest jedna z metod usunięcia sutka. Polega ona na odjęciu piersi wraz z zawartością jamy pachowej (węzłów chłonnych). Zachowuje się jednak mięsień piersiowy większy. Po wykonaniu operacji i zagojeniu się zmiany będzie można zrekonstruować pierś. Jest kilka metod – można wnosić wkładkę do specjalnego biustonosza. Również można wykonać, ale po kilku miesiącach operację polegającą na przeszczepieniu w miejscu usuniętej piersi głównie tkanki tłuszczowej z innych lokalizacji lub wszyciu endoprotezy.

Leczenie oszczędzające pierś

W licznych badaniach wykazano, że w niezaawansowanych fazach raka zabiegi chirurgiczne oszczędzajace pierś – uzupełnione pooperacyjną radioterapią są tak samo skuteczne jak radykalne odjęcie piersi. W ośrodkach onkologicznych USA, Kanady, Europy Zachodniej i innych wysoko rozwiniętych krajów wykonywane są u 80-90% chorych na nowotwór piersi. Standardem staje się leczenie z oszczędzeniem piersi polegające na usunięciu guza sutka, wycięciu węzłów pachowych oraz radioterapii pozostałego gruczołu,bez usuwania reszty tkanki całego gruczołu piersiowego. 

Chemioterapia uzupełniająca chirurgię raka piersi

Wiele osób poddanych zabiegowi chirurgicznemu usunęcia piersi ulega wyleczeniu lub żyje dłużej jeśli chirurgia jest uzupełniona chemioterapią (i radioterapią). Pozytywne wyniki chemioterapii uzupełniającej chirurgię raka piersi (zwanej też chemioterapią adjuwantową) są od dawna znane i powinny być uwzględniane w leczeniu. Obecnie zasadą tej chemioterapii jest stosowanie dwóch lub trzech wysoce skutecznych leków (cytostatyków), co w większości przypadków jest znacznie skuteczniejsze od leczenia jednym lekiem - czyli monoterapii. 

Rola hormonoterapii raka piersi
Standardem leczenia raka piersi powinna być hormonoterapia u tych wszystkich chorych, u których w komórkach nowotworowych występują receptory estrogenowe i/lub progesteronowe. Ujawnienie obecności powyżej 10% komórek z receptorami jest wskazaniem do leczenia hormonalnego. Podstawowym lekiem w hormonoterapii jest obecnie tamoksifen. Kuracja trwa 5 lat i nie ustalono dotąd, czy dłuższe (np. 10-letnie) leczenie będzie bardziej skuteczne. Często nie oznacza się u chorych receptorów estrogenowych, co naraża je na niewłaściwe leczenie. Warto podkreślić, że prawie wszystkie pracownie diagnostyczne polskich szpitali wojewódzkich, pracownie patologii w akademia medycznych, instytutach są przygotowane do oznaczania receptorów hormonalnych.

REHABILITACJA PO TERAPII
Kiedy wykonywane są operacje rekonstrukcji piersi?
Coraz częściej podczas operacji onkologicznej można jednocześnie dokonać rekonstrukcji piersi. Jednak większość ośrodków zaleca odczekanie kilku miesięcy do zakończenia leczenia chirurgicznego. Niekiedy kobieta chora wymaga jeszcze radioterapii, którą endoproteza może utrudnić. Rekonstrukcja sutka polegają na przeszczepieniu fragmentów głównie tkanki tłuszczowej z innej części ciała . Natomiast wstawienie endoprotezy oznacza zastosowanie wkładki ze sztucznego tworzywa.

oprac. red. mgr Edward Ozga-Michalski
Konsultacja: lek.med. Tomasz W. Rosochowicz
lek. med Tomasz Sarosiek
onkolog

źródło: Portal Farmaceutyczno - Medyczny

Aby dodać komentarz zaloguj się. Jeśli nie masz konta, załóż je sobie.
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą pisać komentarze.

Powered by AkoComment 2.0!